From Harm to Justice: Қазақстандағы ядролық сынақтардан зардап шеккен қауымдастықтар туралы саяси баяндама

Келісуге арналған жоба. Мақұлданбайынша сайтта көрсетілмейді.

1949–1989 жылдары Қазақстанда 400-ден астам ядролық жарылыс жасалып, 1,5 миллионнан астам адам радиоактивті шөгінділердің әсеріне ұшырады. 2026 жылғы шілдеде Qazaq Nuclear Frontline Coalition (ASQAQ-QNFC) коалициясы Қазақстандағы ядролық сынақтардан зардап шеккен қауымдастықтардың қажеттіліктерін бағалайтын From Harm to Justice баяндамасын жариялады. Ердәулет Рахматулла оны Ядролық қаруды жою жөніндегі халықаралық науқанның (ICAN) қолдауымен Айгерім Сейтеновамен бірлесіп жазды. Баяндаманың редакциясы мен дизайнын Nuclear Truth Project жасады.

Баяндама 516 респондент қатысқан жалпыұлттық сауалнамаға сүйенеді. Оның нәтижелері 2025 жылы Ядролық қаруға тыйым салу туралы шартқа қатысушы мемлекеттердің үшінші кеңесіне жұмыс құжаты ретінде ұсынылған болатын. Оған Семей мен Павлодар тұрғындарымен өткізілген фокус-топтар және оннан астам сарапшымен сұхбат қосылды. Сауалнамаға қатысқандардың онның тоғызына жуығы мемлекеттің қазіргі қолдауын жеткіліксіз деп санайды.

Осы деректерге сүйене отырып, баяндама Шарттың зардап шеккендерге көмек, қоршаған ортаны қалпына келтіру және халықаралық ынтымақтастық туралы 6 және 7-баптарын іске асыру жолдарын ұсынады. Баяндамамен бірге коалицияның жаңа сайты іске қосылды. Авторлар нәтижелерді 2026 жылдың соңында өтетін Шартты қарау жөніндегі алғашқы конференция қарсаңында таныстыруда.